عبد الرضا سالار بهزادى

27

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

معرفى و نقد منابع در مورد بلوچستان قلت منابع و مأخذ تحقيق چشمگير است . هنوز در مورد تاريخ و جغرافياى اين منطقه وسيع از خاك اين مملكت كه به علت موقعيت جغرافيايى خاصش بطور ناگهانى در قرن گذشته در مركز ثقل سياستهاى استعمارى بين المللى واقع شد و الحاقش به ايران در يكى از حساس‌ترين ادوار تاريخ آسياى مركزى و جنوبى صورت گرفت كار و تحقيق درخورى انجام نيافته است چه رسد به مطالعات جامعه‌شناسى و مردم‌شناسى آن . اطلاعات تاريخى موجود و شناخته شده در مورد بلوچستان در رابطهء با وقايع ديگر در معدودى كتب - عمدتا كتب مأمورين انگليسى - و آن هم نه به صورتى كه تاريخى روشن و واضح و پيوسته از آن ديار به دست دهند پراكنده‌اند . در تهيهء اين كتاب - نگارش بخش نخست و بعضى توضيحات پيرامون اسناد - كه بهرحال كوششى هرچند ناچيز و ابتدايى در تشريح تاريخ سياسى جديد - و آن هم تاريخ حكومت - بلوچستان است از برخى منابع موجود استفاده گرديده كه در زير به معرفى كوتاه بعضى از آنها پرداخته مىشود . 1 - تاريخ كرمان ( سالاريه ) تأليف احمدعلى خان وزيرى كرمانى به كوشش دكتر ابراهيم باستانى پاريزى ، انتشارات ابن سينا ، تهران چاپ دوم ، 1352 . اين كتاب همراه با مكمّل آن جغرافياى كرمان از مراجع و منابع تقريبا منحصر به فرد در زمينهء تاريخ عمومى كرمان است كه از دوران پيش از اسلام تا سال 1209 ه . ق . در نسخه‌اى و تا حكومت حسام الملك در 1317 در يكى از جديدترين نسخ را دربر دارد . نواقص و محدوديتهاى بسيار اين كتاب را به ناچار به خاطر عدم وجود مرجع معتبر ديگرى در مورد موضوع كتاب بايد ناديده گرفت . مصححّ فاضل كتاب جناب استاد باستانى پاريزى ، در مقدمهء فاضلانهء خود توضيح داده‌اند كه نسخهء اصلى كتاب همانست كه توسط خود مؤلف تا وقايع سال 1209 زمان آقا محمد خان